คลังเก็บป้ายกำกับ: ผู้ถือหุ้น

กรรมการคนเดียวเรียกประชุมฯผู้ถือหุ้น โดยมิได้เรียกประชุมคณะกรรมการก่อน ต่อมามีการประชุมใหญ่ผู้ถือหุ้นและลงมติ ชอบด้วยกฎหมายหรือไม่

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์

มาตรา 1161 วางหลักว่า ข้อปรึกษาซึ่งเกิดเป็นปัญหาในประชุมกรรมการนั้นให้ชี้ขาดตัดสินเอาเสียงข้างมากเป็นใหญ่ ถ้าและคะแนนเสียงเท่ากัน ให้ผู้เป็นประธานเป็นผู้ออกเสียงชี้ขาด

มาตรา 1162 วางหลักว่า กรรมการคนหนึ่งคนใดจะนัดเรียกให้ประชุมกรรมการเมื่อใดก็ได้

มาตรา 1172 วางหลักว่า กรรมการจะเรียกประชุมวิสามัญเมื่อใดก็ได้สุดแต่จะเห็นสมควร

หลักเกณฑ์ในการเรียกประชุมใหญ่ผู้ถือหุ้น
1. มีการประชุมกรรมการบริษัทเพื่อมีมติเรียกประชุมใหญ่ผู้ถือหุ้น
2. มีมติเสียงข้างมากของกรรมการบริษัทให้เรียกประชุมใหญ่ผู้ถือหุ้น
3. มีการเรียกประชุมใหญ่ผู้ถือหุ้น

การเรียกประชุมใหญ่สามัญผู้ถือหุ้น ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1172 นั้น ต้องให้กรรมการเป็นผู้นัดเรียกประชุมและมีลำดับขั้นตอนตามมาตรา 1162 ประกอบ 1161 ก่อน ซึ่งคำว่า “กรรมการ” ตามมาตรา 1172 หมายความถึง “คณะกรรมการ” มิใช่กรรมการเพียงคนเดียวที่จะสามารถเป็นผู้เรียกประชุมฯผู้ถือหุ้นได้ ดังนี้ หากกรรมการเพียงคนเดียวนัดเรียกประชุมฯผู้ถือหุ้น และดำเนินขั้นตอนมาจนถึงการลงมติ จึงเป็นการกระทำที่ฝ่าฝืนต่อบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1040/2561 คำว่า กรรมการ ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1172 วรรคหนึ่ง หมายถึงคณะกรรมการ มิได้หมายถึงกรรมการคนหนึ่งคนใดหรือหลายคน
การจะเรียกประชุมใหญ่วิสามัญตาม ป.พ.พ. มาตรา 1172 วรรคหนึ่ง หรือไม่ กรรมการคนหนึ่งคนใดชอบที่จะนัดเรียกประชุมกรรมการเพื่อพิจารณากันเสียก่อนตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา 1162 มติของคณะกรรมการจะต้องถือเอาเสียงข้างมากเป็นใหญ่ตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา 1161 การที่ผู้คัดค้านทั้งสองซึ่งเป็นกรรมการเรียกประชุมใหญ่โดยมิได้กระทำตามขั้นตอนดังกล่าว การนัดเรียกประชุมใหญ่ตลอดจนการประชุมและการลงมติจึงเป็นการฝ่าฝืนต่อบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 452/2518 ข้อบังคับของบริษัทจำเลยมีว่า “การประชุมวิสามัญจะเรียกประชุมเมื่อใดก็ได้ ในเมื่อคณะกรรมการบริษัทเห็นสมควร หรือผู้ถือหุ้นรวมกันนับจำนวนหุ้นได้ถึงหนึ่งในห้าของหุ้นทั้งหมด ทำหนังสือขอให้เรียกประชุมวิสามัญ” ตามข้อบังคับข้อนี้กำหนดให้เป็นอำนาจของคณะกรรมการที่จะเรียกประชุม มิใช่กรรมการคนใดคนหนึ่งแต่เพียงคนเดียว แม้ว่าผู้ถือหุ้นรวมกันทำหนังสือขอให้เรียกประชุมวิสามัญ ก็จะต้องทำหนังสือถึงคณะกรรมการ แล้วคณะกรรมการเป็นผู้เรียกประชุม
ปรากฏว่า ม.กรรมการเพียงคนเดียวเป็นผู้เรียกประชุมผู้ถือหุ้นบริษัทจำเลยในวันที่ 22 กุมภาพันธ์ 2513 โดยไม่ได้เสนอคำร้องขอของผู้ถือหุ้นต่อคณะกรรมการบริหารของบริษัทจำเลยตามข้อบังคับ ในวันประชุม ส.ประธานกรรมการบริษัทจำเลยได้สั่งระงับการประชุม ม.ยอมรับคำสั่งแต่โดยดี แต่แล้วกลับละเมิดคำสั่งได้ดำเนินการประชุมต่อไป ที่ประชุมแต่งตั้ง ท.เป็นประธานของที่ประชุม โดยที่ ท.มิได้มีคุณสมบัติตามข้อบังคับที่จะเป็นได้การประชุมดังกล่าวจึงไม่ชอบด้วยข้อบังคับ คณะกรรมการที่ตั้งขึ้นตามมติของที่ประชุมครั้งนั้นจึงเป็นคณะกรรมการที่ไม่ชอบ ไม่มีอำนาจบริหารและไม่มีอำนาจเรียกประชุมใหญ่ผู้ถือหุ้นเมื่อวันที่ 11 ตุลาคม 2513 มติต่าง ๆ ของที่ประชุมผู้ถือหุ้นในวันที่ 11 ตุลาคม 2513 จึงไม่มีผล

ในการประชุมวิสามัญผู้ถือหุ้น มีผู้รับมอบฉันทะของผู้ถือหุ้นมาประชุมเพียงคนเดียว โดยผู้ถือหุ้นคนนั้นถือหุ้นร้อยละ 40 ของจำนวนหุ้นทั้งหมด การประชุมดังกล่าวเป็นการประชุมที่ชอบด้วยกฎหมายหรือไม่

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์

มาตรา 1178 วางหลักว่า ในการประชุมใหญ่ ถ้าไม่มีผู้ถือหุ้นมาเข้าประชุมรวมกันแทนหุ้นได้ถึงจำนวนหนึ่งในสี่แห่งทุนของบริษัทเป็นอย่างน้อย ที่ประชุมจะปรึกษากิจการใดหาได้ไม่

มาตรา 1180 วางหลักว่า ในการประชุมผู้ถือหุ้นทั่วไปเป็นประชุมใหญ่ทุก ๆ ครั้ง ให้ผู้เป็นประธานในสภากรรมการนั่งเป็นประธาน ถ้าประธานกรรมการเช่นว่านี้ไม่มีตัว หรือไม่มาเข้าประชุมจนล่วงเวลานัดไปแล้วสิบห้านาที ให้ผู้ถือหุ้นทั้งหลายซึ่งอยู่ในที่นั้นเลือกผู้ถือหุ้นคนหนึ่งในจำนวนซึ่งมาประชุมขึ้นนั่งเป็นประธาน

มาตรา 1190 วางหลักว่า ในการประชุมใหญ่ ข้อมติอันเสนอให้ลงคะแนน ให้ตัดสินด้วยวิธีชูมือ เว้นแต่เมื่อก่อนหรือในเวลาที่แสดงผลแห่งการชูมือ มีผู้ถือหุ้นสองคนเป็นอย่างน้อยติดใจร้องขอให้ลงคะแนนลับ

มาตรา 1195 การประชุมใหญ่นั้นถ้าได้นัดเรียกหรือได้ประชุมกัน หรือได้ลงมติฝ่าฝืนบทบัญญัติในลักษณะนี้ก็ดี หรือฝ่าฝืนข้อบังคับของบริษัทก็ดี เมื่อกรรมการหรือผู้ถือหุ้นคนหนึ่งคนใดร้องขึ้นแล้ว ให้ศาลเพิกถอนมติของที่ประชุมใหญ่อันผิดระเบียบนั้นเสีย แต่ต้องร้องขอภายในกำหนดเดือนหนึ่งนับแต่วันลงมตินั้น

เนื่องจากป.พ.พ. มาตรา 1180 วางหลักให้มีประธานในที่ประชุม และมาตรา 1190 วางหลักให้ในกรณีที่มีผู้ถือหุ้นประสงค์จะลงคะแนนลับ ต้องให้ผู้ถือหุ้น 2 คนขึ้นไปเป็นอย่างน้อยประสงค์ให้ลงคะแนนลับ เห็นได้ว่ากฎหมายประสงค์ให้บรรดาผู้ถือหุ้นเข้าร่วมประชุมเพื่อปรึกษาหารือเกี่ยวกับกิจการของบริษัท ดังนั้น โดยสภาพแล้ว การประชุมใหญ่ของบริษัทจะมีผู้ถือหุ้นประชุมเพียงคนไม่ได้ การที่ผู้รับมอบฉันทะของผู้ถือหุ้นมาประชุมเพียงคนเดียวและมีมติ จึงเป็นการประชุมที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย กรรมการหรือผู้ถือหุ้นคนใดคนหนึ่งย่อมมีสิทธิฟ้องเพิกถอนต่อศาลได้ภายในกำหนดเวลา 1 เดือนนับแต่วันที่ลงมติตามมาตรา 1195

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3074/2560 ตามบทบัญญัติกฎหมายดังกล่าวแสดงชัดว่าในการประชุมใหญ่ผู้ถือหุ้น กฎหมายมุ่งประสงค์ให้บรรดาผู้ถือหุ้นเข้าร่วมประชุมเพื่อปรึกษาหารือเกี่ยวกับกิจการของบริษัท โดยมีประธานดำเนินการประชุมและมีการเสนอข้อมติให้ที่ประชุมออกเสียงลงคะแนน การประชุมจึงเป็นการร่วมกันปรึกษาหารือซึ่งที่ประชุมจะต้องมีบุคคลอย่างน้อยสองคนเป็นผู้เข้าประชุม เพื่อร่วมกันพิจารณาตัดสินข้อมติต่าง ๆ ที่เสนอต่อที่ประชุม หาใช่บุคคลเพียงคนเดียวจะทำการประชุมได้โดยลำพังไม่

การประชุมวิสามัญผู้ถือหุ้นของบริษัทผู้คัดค้านมี ว. ผู้รับมอบฉันทะของ ก. เป็นผู้ถือหุ้นที่มาประชุมเพียงคนเดียว แม้ ก. ถือหุ้น 200,000 หุ้น คิดเป็นร้อยละ 40 ของจำนวนหุ้นทั้งหมดก็ตาม แต่ผู้ถือหุ้นเพียงคนเดียวย่อมไม่อาจดำเนินการประชุมและมีมติใด ๆ ตามกฎหมายได้ การประชุมวิสามัญผู้ถือหุ้น และการลงมติเปลี่ยนแปลงกรรมการและอำนาจกรรมการจึงเป็นไปโดยฝ่าฝืนต่อบทบัญญัติอันเป็นข้อปฏิบัติของการประชุมใหญ่และไม่ชอบด้วยกฎหมาย ผู้ร้องในฐานะผู้ถือหุ้นมีสิทธิที่จะร้องขอให้ศาลเพิกถอนมติที่ประชุมอันผิดระเบียบนั้นเสียได้ ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1195

ข้อสังเกต แต่ถ้าเป็นกรณีการประชุมกรรมการ หากบริษัทจำกัดนั้นมีกรรมการเพียงคนเดียว กรรมการคนเดียวสามารถเป็นองค์ประชุมและมีมติได้ เพราะกฎหมายมิได้บังคับว่ากรรมการบริษัทต้องมีหลายคน